Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đã và đang là vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm, nhất là khi trong thực tế đã xảy ra nhiều vụ xâm hại, án mạng liên quan đến trẻ em có nguyên nhân bắt nguồn từ mạng xã hội. Làm gì để giúp trẻ khai thác tốt sự hữu ích của internet nhằm phục vụ học tập, rèn luyện đồng thời trang bị cho trẻ kỹ năng miễn nhiễm với những thông tin xấu, độc là việc không dễ và cần sự nỗ lực từ nhiều phía.
Ngày 21/01/2025, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Quyết định số 88/QĐ-BTTTT về Bộ Quy tắc ứng xử bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng nhằm thúc đẩy môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh; góp phần bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên không gian mạng. Theo đó, Bộ quy tắc ứng xử về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng áp dụng cho 5 nhóm đối tượng gồm cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và giáo viên; người dùng trên môi trường mạng; tổ chức, doanh nghiệp truyền thông và người sáng tạo nội dung trên môi trường mạng; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet và doanh nghiệp cung cấp nền tảng; trẻ em.
Đối với trẻ em, cần thực hiện tốt một số nội dung sau: Tìm hiểu về các rủi ro đối với trẻ em trên môi trường mạng và thực hiện biện pháp đảm bảo an toàn khi tham gia các hoạt động trên môi trường mạng thông qua máy tính, điện thoại, máy tính bảng.Cẩn thận, tỉnh táo khi tham gia các hoạt động trên môi trường mạng, khi tìm kiếm các thông tin trên Internet. Giao tiếp, ứng xử tích cực, văn minh và có thái độ tôn trọng người khác trên môi trường mạng; chia sẻ với bạn bè an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm. Hỏi ý kiến và được sự đồng ý của cha, mẹ, người chăm sóc trước kết nối với người lạ trên môi trường mạng. Chia sẻ với cha, mẹ, người chăm sóc hoặc giáo viên về những mối quan hệ, khó khăn, rắc rối của bản thân gặp phải trên môi trường mạng. Dũng cảm phản ánh, tố giác tới các cơ quan chức năng khi gặp phải hoặc phát hiện các hành vi xâm hại trẻ em, rủi ro đối với trẻ em trên môi trường mạng, nội dung độc hại đối với trẻ em. Không truy cập, sử dụng và chia sẻ các thông tin, nội dung độc hại; không tham gia, bắt chước các nội dung tiêu cực, nhảm nhí, vô bổ, thiếu lành mạnh trên môi trường mạng. Cẩn thận và trách nhiệm khi chia sẻ, cung cấp các thông tin, hình ảnh cá nhân, thông tin bí mật đời sống riêng tư của mình hay của bất kỳ ai trên môi trường mạng. Không truy cập vào các đường dẫn, nội dung có nguồn gốc không rõ ràng, hãy rời đi và báo cáo khi thấy nội dung, hành vi không phù hợp. Không tham gia các hoạt động bè phái, công kích, mạo danh, bắt nạt, hạ nhục bạn bè hoặc các trẻ em khác.
Vai trò của gia đình trong việc đồng hành, bảo vệ trẻ là hết sức quan trọng. Bởi lẽ, không gian mạng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với trẻ em như tiếp xúc với thông tin bạo lực, đồi trụy; bị xâm phạm đời tư; bị bắt nạt trên mạng hoặc bị các đối tượng xấu dụ dỗ, xâm hại tình dục. Cụ thể như thông tin, hình ảnh đăng tải hay chia sẻ có thể bị kẻ xấu sử dụng vào mục đích xấu như tung tin, lừa đảo, bêu riếu hay đe dọa các em; Các em có thể bị cư dân mạng chế giễu, chỉ trích, miệt thị hay bình luận ác ý. Thậm chí các em có thể bị công kích, đe dọa hoặc xuyên tạc các thông tin hình ảnh có liên quan đến các em. Một số kẻ xấu tiếp cận, làm quen, và gạ gẫm trẻ em tham gia vào các hành vi như gửi tin nhắn đồi trụy hoặc chia sẻ hình ảnh, đoạn video nhạy cảm. Chúng có thể dùng những hình ảnh và tin nhắn này để ép buộc, đe dọa khiến các em phải vâng lời làm theo các yêu cầu khác.
Để giúp con em sử dụng internet an toàn, các bậc phụ huynh cần:
Thứ nhất, xây dựng các nguyên tắc sử dụng internet trong gia đình như không dùng điện thoại trong phòng ngủ, giới hạn thời gian giải trí trực tuyến và đặt các thiết bị kết nối mạng tại không gian sinh hoạt chung.
Thứ hai, sử dụng các giải pháp công nghệ phù hợp như cài đặt phần mềm lọc nội dung xấu, kiểm soát truy cập và theo dõi lịch sử sử dụng internet của trẻ để kịp thời hướng dẫn, nhắc nhở.
Thứ ba, thường xuyên trao đổi, trò chuyện và chia sẻ với con. Cha mẹ cần quan tâm đến những nội dung con tiếp cận trên mạng, hướng dẫn kỹ năng kết bạn, giao tiếp an toàn và khuyến khích trẻ thông báo ngay khi gặp các tình huống bất thường hoặc nguy hiểm.
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của gia đình, nhà trường hay cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi người hãy cùng hành động để tạo dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, giúp trẻ em phát triển toàn diện trong thời đại số.
Lương Luyến
