Vào Chủ nhật, ngày 15/3/2026 tới đây, cử tri cả nước sẽ bước vào ngày hội non sông, trực tiếp tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Bầu cử không chỉ là quyền lợi chính trị cơ bản mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân trong việc xây dựng bộ máy Nhà nước. Để mỗi lá phiếu thực sự phát huy sức mạnh, cử tri cần đặc biệt lưu ý những quyền và nghĩa vụ cốt lõi của mình.
Theo luật định, tính đến ngày bầu cử, công dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử. Để bảo đảm quyền lợi này, cử tri cần chủ động thực hiện các quyền cụ thể: Chậm nhất 40 ngày trước ngày bầu cử, danh sách cử tri sẽ được niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã và các khu vực bỏ phiếu. Trong nhiệm kỳ này, cử tri còn có thể tra cứu danh sách thông qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Cử tri có trách nhiệm kiểm tra thông tin của mình; nếu phát hiện sai sót hoặc bị bỏ sót tên, cử tri có quyền khiếu nại đến cơ quan lập danh sách trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày niêm yết. Nếu cử tri có việc bận phải di chuyển đến địa phương khác trong ngày bầu cử, Hội đồng bầu cử Quốc gia đã hướng dẫn cho phép cấp Giấy chứng nhận để cử tri tham gia bỏ phiếu ở nơi khác dưới dạng bản điện tử, hiển thị trực tiếp trên ứng dụng VNeID vô cùng tiện lợi.
Việc cầm lá phiếu trên tay đi kèm với trách nhiệm to lớn đối với vận mệnh quốc gia. Cử tri cần thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ sau: Cử tri có trách nhiệm tìm hiểu, đánh giá kỹ lưỡng năng lực, phẩm chất của các ứng cử viên để chọn ra những người đại diện xứng đáng nhất. Nhiệm kỳ này, cử tri chỉ cần mở ứng dụng VNeID là có thể xem toàn bộ thông tin, tiểu sử của ứng cử viên tại nơi mình sinh sống một cách dễ dàng. Cử tri phải tự mình đi bầu, tự mình viết phiếu và bỏ phiếu vào hòm phiếu. Tuyệt đối không được nhờ người khác bầu cử hộ. Chỉ trong trường hợp cử tri không tự viết được phiếu thì mới được nhờ người khác viết hộ, nhưng vẫn phải tự mình bỏ phiếu vào hòm. Trách nhiệm ghi phiếu hợp lệ: Đây là thao tác quan trọng nhất để lá phiếu không bị hủy bỏ. Khi không bầu cho ứng viên nào, cử tri phải gạch ngang toàn bộ họ và tên (gạch đè lên cả hàng chữ) của người đó. Cử tri tuyệt đối không được: khoanh tròn, đánh dấu, viết thêm tên người ngoài danh sách, bầu quá số đại lượng ấn định, hoặc gạch xóa hết tên tất cả những người ứng cử,.
Bên cạnh việc thực hiện quyền và nghĩa vụ cá nhân, cử tri cũng cần nâng cao ý thức giám sát, kiên quyết nói "không" với các hành vi bị nghiêm cấm trong bầu cử. Tuyệt đối không nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất từ các hành vi lôi kéo, mua chuộc cử tri; đồng thời không tham gia vào các hành vi gian lận phiếu bầu hay làm cản trở việc bầu cử của công dân khác,.
Bằng việc nắm vững quyền và thực hiện đúng trách nhiệm của mình, mỗi cử tri sẽ góp phần làm nên thành công của kỳ bầu cử lịch sử vào ngày 15/3/2026 sắp tới.
Dương Uyên
